علل، روشهای پیشگیری و راهکارهای ساده برای درمان خانگی سکسکه نوزاد
سکسکه در نوزادان یکی از رایجترین پدیدههای دوران شیرخوارگی است که بیشتر والدین با آن مواجه میشوند. این وضعیت اگرچه ممکن است برای والدین نگرانکننده باشد، اما در اغلب موارد کاملاً طبیعی و بیخطر است. آنچه باید بدانید این است که برخلاف بزرگسالان، نوزادان معمولاً از سکسکه احساس ناراحتی نمیکنند و حتی ممکن است این وضعیت خواب آنها را برهم نزند.
علت سکسکه نوزاد چیست؟
سکسکه زمانی رخ میدهد که دیافراگم (عضله اصلی تنفسی) دچار انقباض یا اسپاسم ناگهانی شود. این انقباض باعث میشود هوا با فشار از تارهای صوتی بسته عبور کند و صدای مشخص سکسکه تولید شود. اگرچه هنوز علت دقیق این اسپاسمها بهطور کامل مشخص نشده، اما عواملی مانند شیر خوردن بیش از حد، تغذیه سریع یا بلعیدن هوای زیاد هنگام شیردهی، محرکهای اصلی آن محسوب میشوند.
جالب است بدانید که سکسکه ممکن است از دوران جنینی نیز آغاز شود و بسیاری از مادران این حرکتهای موزون را در دوران بارداری احساس میکنند. این وضعیت پس از تولد نیز ادامه پیدا میکند و بهویژه در ماههای ابتدایی زندگی شیوع بیشتری دارد.
چرا نوزادان بیشتر از بزرگسالان سکسکه میکنند؟
دلیل اصلی این تفاوت، نابالغی دستگاه عصبی و عضله دیافراگم در نوزادان است. در ماههای اولیه زندگی، سیستم عصبی و عضلات تنفسی هنوز به تکامل کامل نرسیدهاند و به همین دلیل تحریکپذیری دیافراگم بیشتر است. همچنین شیوه تغذیه نوزادان، شامل شیر خوردنهای مکرر، حجم بالای مایعات و ورود هوا به معده هنگام تغذیه، همگی شرایط را برای بروز سکسکه مساعد میکنند.
نقش رشد دستگاه گوارش در بروز سکسکه
دستگاه گوارش نوزاد نیز در ماههای نخست زندگی مراحل تکامل خود را طی میکند. هضم غذا، حرکات روده و تخلیه معده هنوز به نظم کامل نرسیدهاند و به همین دلیل معده نوزاد زودتر از حد معمول پر میشود و مستعد نفخ است. زمانی که معده بیش از حد پر یا متورم شود، این فشار از دو طریق دیافراگم را تحریک میکند: یکی از طریق فشار فیزیکی مستقیم و دیگری از طریق تحریک عصب واگ. همین تحریک میتواند انقباض دیافراگم و در نتیجه سکسکه را به دنبال داشته باشد.
مهمترین عواملی که سکسکه را تحریک میکنند
- بلع هوای زیاد در حین شیر خوردن: وقتی نوزاد هوا را همراه با شیر میبلعد، شکم متورم شده و به دیافراگم فشار میآورد. در چنین مواقعی بهتر است شیردهی متوقف و با گرفتن آروغ، هوای اضافی خارج شود.
- تغذیه سریع یا بیش از اندازه: خوردن سریع یا حجم بالای شیر میتواند باعث پر شدن ناگهانی معده و اسپاسم دیافراگم شود.
- تغییرات دمایی: تغییر ناگهانی دمای خوراکیها، مانند مصرف شیر سرد و سپس غذای گرم، ممکن است دیافراگم را تحریک کند.
- رفلاکس معده: در برخی موارد، بازگشت محتویات معده به مری میتواند عامل تحریک دیافراگم باشد، اما سکسکه بهتنهایی نشانه رفلاکس نیست و در صورت وجود علائم دیگر باید به پزشک مراجعه کرد.
راهکارهای خانگی برای کاهش سکسکه
- اصلاح وضعیت شیردهی: مطمئن شوید نوزاد بهدرستی سینه یا شیشه را در دهان گرفته است تا بلع هوا کاهش یابد. همچنین در بین شیردهیها و پس از آن، نوزاد را در حالت صاف نگه دارید.
- آروغ گرفتن منظم: گرفتن آروغ در طول و بعد از شیردهی، به خروج هوای محبوس کمک کرده و از بروز سکسکه جلوگیری میکند.
- استفاده از پستانک: مکیدن پستانک میتواند دیافراگم را آرام کند و به کاهش سکسکه کمک کند.
روشهایی که نباید امتحان کنید!
برخی روشهای خانگی مانند ترساندن نوزاد، کشیدن زبان، گرفتن بینی یا نوشاندن آب در وضعیتهای غیرعادی نهتنها مؤثر نیستند، بلکه ممکن است باعث ناراحتی یا حتی آسیب شوند. این روشها هیچ پایه علمی ندارند و بههیچوجه توصیه نمیشوند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر سکسکه نوزاد همراه با نشانههای زیر باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید:
- استفراغ شدید یا مکرر
- بیقراری شدید پس از تغذیه
- افزایش وزن نامناسب
- دشواری در تنفس
- سکسکههای مداوم که بیش از چند ساعت طول بکشد
همچنین در صورت مشاهده علائمی مانند گریه زیاد هنگام شیر خوردن، خم کردن غیرعادی بدن، مشکل در بلع یا بیاشتهایی، احتمال وجود رفلاکس معده مطرح است که نیاز به بررسی تخصصی دارد.
راههای پیشگیری از سکسکه
اگرچه نمیتوان بهطور کامل از سکسکه پیشگیری کرد، اما با رعایت چند نکته میتوان احتمال بروز آن را کاهش داد:
- شیردهی آرامتر و با مکثهای منظم
- اطمینان از پر بودن نوک شیشه از شیر (در تغذیه با شیشه)
- آروغ گرفتن در طول و پایان شیردهی
- کاهش حجم هر وعده و افزایش تعداد وعدهها در صورت بروز سکسکه مکرر
- توجه به تغذیه مادر در صورت شیردهی و اجتناب از مواد حساسیتزا (در صورت تشخیص پزشک)
سکسکه در نوزادان پدیدهای شایع و معمولاً گذراست که در بیشتر موارد بهخودیخود برطرف میشود. با آگاهی از علل و استفاده از راهکارهای صحیح، میتوان بدون نگرانی از این دوره عبور کرد و در صورت نیاز، بهموقع از پزشک کمک گرفت.
انتهای پیام/