روایت جدید از سرنگونی F-15E در ایران
گزارش جدیدی درباره سرنگونی یک جنگنده F-15E Strike Eagle نیروی هوایی آمریکا در ماه آوریل بر فراز ایران نشان میدهد که پهپادها ممکن است در شناسایی و ردیابی این جنگنده پیش از هدف قرار گرفتن آن نقش داشته باشند. این ادعا که نخستینبار توسط روزنامه نیویورک تایمز گزارش شد و سپس رسانههای دیگر نیز به آن پرداختند، به نقل از یک مقام نظامی آمریکایی آشنا با ارزیابیهای انجامشده مطرح شده است. طبق گفته این مقام، پهپادهای ایرانی موقعیت، سرعت و مسیر حرکت F-15E را در اختیار فرماندهان قرار دادهاند و به آنها در هدفگیری هواپیما کمک کردهاند. اهمیت این احتمال در آن است که نشان میدهد سامانههای بدون سرنشین نسبتاً ارزان میتوانند شبکههای پدافند هوایی سنتی که آسیب دیدهاند را تقویت کنند و جایگزینی کمهزینه برای رادارهای پیچیده باشند.
یک پهپاد برای مشارکت در یک عملیات پدافندی لزوماً به رادار پیشرفته نیاز ندارد و یک هواپیمای بدون سرنشین کوچک مجهز به دوربین الکترواپتیکی یا فروسرخ میتواند یک هواپیما را شناسایی کرده و موقعیت و حرکت تقریبی آن را گزارش دهد. چندین پهپاد فعال در یک منطقه میتوانند مشاهدات مختلفی ارائه کنند و به یک شبکه فرماندهی اجازه دهند مسیر دقیقتری از هدف ایجاد کند. پهپادهای پیشرفتهتر نیز میتوانند به حسگرهای پشتیبانی الکترونیکی مجهز شوند که توانایی شناسایی امواج راداری یا دیگر انتشارهای رادیوفرکانسی هواپیماها را دارند. تحلیل وبسایت The War Zone نیز هشدار داده که حتی یک شبکه نسبتاً ساده از پهپادهای دیدهبان هوایی میتواند آگاهی موقعیتی ارزشمندی ایجاد کند، بهخصوص اگر حسگرهای ثابت و متحرک گرانتر ایران در حملات قبلی آسیب دیده باشند.
این روایت جدید بهویژه به دلیل ارتباط آن با گزارشهای قبلی درباره چیزی که خلبان F-15E کمی پیش از سقوط هواپیما مشاهده کرده بود، جالب توجه است. در ماه ژوئن، شبکه CNN گزارش داد که خلبان از مشاهده شکلی شبیه یک «عروس دریایی» از پهپادها خبر داده است؛ گروهی از چندین پهپاد که ظاهراً هماهنگ حرکت میکردند و پهپادهای کوچکتر زیر پهپادهای بزرگتر قرار داشتند. با این حال، هیچ مدرک عمومی وجود ندارد که نشان دهد این آرایش پهپادی همان سامانهای بوده که اطلاعات هدفگیری F-15E را فراهم کرده است. توضیح سادهتر شاید حتی جالبتر باشد؛ ایران لزوماً برای اجرای چنین عملیاتی به یک سامانه ازدحام پهپادی پیچیده و خودکار نیاز ندارد و شبکهای از هواپیماهای بدون سرنشین ارزانقیمت که هرکدام مانند یک حسگر هوایی یکبار مصرف عمل کنند، میتواند پس از آسیب دیدن زیرساختهای پدافندی سنتی، یک لایه هشدار اضافی ایجاد کند.
این مفهوم در جنگ اوکراین بارها به نمایش گذاشته شده است؛ جایی که پهپادها به بخش مهمی از شناسایی، هدایت آتش توپخانه، ردیابی اهداف و ارزیابی خسارتهای جنگی تبدیل شدهاند. سرنگونی F-15E در ۳ آوریل بر فراز ایران همچنان یک حادثه غیرمعمول محسوب میشود و هر دو خدمه جنگنده در نهایت پس از خروج اضطراری زنده ماندند. آنچه هنوز مشخص نیست این است که ایران دقیقاً چگونه F-15E را پیدا کرد، کدام حسگر آن را شناسایی کرد، چه سلاحی در نهایت به هواپیما اصابت کرد و آیا پهپادهای گزارششده مستقیماً در این عملیات نقش داشتند یا خیر. با این حال، اگر این روایت درست باشد، این حادثه نمونه دیگری از تغییر بنیادین در جنگ هوایی مدرن خواهد بود؛ جایی که یک جنگنده لزوماً نباید توسط رادار همان سلاحی که آن را هدف قرار میدهد شناسایی شود و شبکهای از حسگرهای ارزان و پراکنده میتواند اطلاعات کافی برای کشف موقعیت هواپیما فراهم کند.
انتهای پیام/