موتورهای جستوجوی ایرانی چقدر کاربر جذب کردهاند؟
موتورهای جستوجو امروزه به یکی از ارکان اصلی زندگی دیجیتال تبدیل شدهاند و بدون آنها، دسترسی به اطلاعات، اخبار، خدمات آموزشی و تجاری تقریباً غیرممکن است.
در ایران نیز ایده راهاندازی جویشگرهای بومی از اواخر دهه ۱۳۸۰ با هدف ایجاد بستری امن برای جستوجوهای فارسی، کاهش وابستگی به سرویسهای خارجی و جلوگیری از هدررفت سرمایههای ملی مطرح شد. نخستین موتور جستوجوی ایرانی با نام «یوز» در سال ۱۳۸۸ طراحی شد و در بهمن ۱۳۹۳ رسماً افتتاح گردید، اما این پروژه پس از شش سال در خرداد ۱۴۰۰ بهطور کامل غیرفعال شد. پس از آن، جویشگر «پارسی جو» نیز که از سال ۱۳۸۹ فعالیت خود را آغاز کرده بود، در مرداد ۱۴۰۱ از دسترس خارج شد.
کارشناسان یکی از دلایل اصلی ناکامی جویشگرهای بومی را مشکلات اقتصادی و عدم توانایی در رقابت با غولهای بینالمللی مانند گوگل میدانند. بیش از ۹۰ درصد درآمد موتورهای جستوجو از تبلیغات تأمین میشود و این نیازمند زیرساختهای قدرتمند، دیتاسنترهای پیشرفته و سرمایهگذاری کلان است؛ موضوعی که برای جویشگرهای ایرانی با توجه به شرایط اقتصادی کشور، دشوار به نظر میرسد. از سوی دیگر، اعتماد عمومی نیز شرط اساسی موفقیت است، اما تا زمانی که کیفیت و سرعت جستوجو در این سکوها به سطح مطلوب نرسد، کاربران تمایلی به ترک گوگل نخواهند داشت.
در مقابل، کشورهایی مانند چین، روسیه و کره جنوبی با اتخاذ سیاستهای حمایتی، توانستهاند موتورهای جستوجوی بومی خود را به موفقیت برسانند. برای نمونه، چین با فیلتر کردن گوگل، کاربران را به استفاده از «بایدو» ترغیب کرده و کره جنوبی نیز خدمات ضروری مانند بانکی، درمانی و آموزشی را در بستر موتور جستوجوی بومی «ناور» ارائه داده است. اما در ایران، فلسفه راهاندازی جویشگرها هرگز بر مبنای مسدودسازی سرویسهای خارجی نبوده و هدف، رقابت در کنار آنها و ارائه محتوای فارسی در بستری امن تعریف شده است.
امروزه جویشگرهایی مانند «ذرهبین» و «گردو» بهعنوان نمونههای فعال در این حوزه شناخته میشوند، اما کاربران همچنان از نقاط ضعف فنی، کاهش سرعت و کیفیت پایین نتایج جستوجو گلایه دارند. با این حال، در دوران جنگهای تحمیلی اخیر که دسترسی به اینترنت بینالمللی با محدودیت مواجه شد، جویشگرهای بومی توانستند نقش مؤثری در تأمین نیازهای اطلاعاتی کاربران ایفا کنند و این نشان داد که در شرایط بحرانی، این سکوها میتوانند جایگزین مناسبی باشند.
کارشناسان بر این باورند که موفقیت بلندمدت جویشگرهای ایرانی در گرو سرمایهگذاری پایدار، بهبود زیرساختهای فنی، افزایش محتوای باکیفیت فارسی و حمایت جدی دولت و بخش خصوصی است. همچنین الگوبرداری از تجربه کشورهای موفق مانند کره جنوبی در ارائه خدمات عمومی از طریق موتورهای جستوجوی بومی، میتواند مسیر را برای جذب کاربران بیشتر و افزایش سهم آنها از بازار جستوجوی کشور هموار کند.
انتهای پیام/