جهش ۸ برابری قیمت فلز گلولهها
جهش ۸ برابری قیمت تنگستن؛ بازگشت یک معدن استرالیایی که با جنگهای بزرگ جهان گره خورده است.
در سواحل جنوبی استرالیا، گودالی عظیم و باستانی که سالها متروک و پر از آب بوده، حالا دوباره به یکی از حساسترین نقاط صنعت معدنی جهان تبدیل شده است. معدن دلفین که از ابتدای قرن گذشته با هر موج جنگ و صلح سرنوشتی تازه پیدا کرده، این روزها بیش از هر زمان دیگری شبیه به یک شاخص عجیب برای سنجش تنشهای جهانی به نظر میرسد. بازگشت مجدد این معدن در شرایطی رقم خورده که جهان بار دیگر برای دسترسی به مواد معدنی راهبردی، از واشنگتن و بروکسل تا پکن و مسکو، درگیر رقابتی تمامعیار شده است.
تنگستن، فلزی فوقالعاده سخت که استحکام گلولهها، مهمات و زره را تأمین میکند، در سالهای اخیر به یکی از کلیدیترین عناصر استراتژیک تبدیل شده است. از ابتدای سال ۲۰۲۵، قیمت این فلز تقریباً ۸ برابر افزایش یافته و توجه بسیاری از بازیگران مهم سیاسی و اقتصادی جهان را به خود جلب کرده است. این جهش قیمتی همزمان با اعمال محدودیتهای صادراتی چین بر تنگستن رخ داده؛ چینی که حالا ۸۰ درصد از کل تولید جهانی این ماده حیاتی را در اختیار دارد.
معدن دلفین، با بیش از ۸۰ هکتار وسعت در جزیره کینگ، روزگاری بزرگترین محل کار این منطقه بود. داستان فعالیت آن از سال ۱۹۱۷ و برای پشتیبانی از تولید مهمات در جنگ جهانی اول آغاز شد، اما سه سال بعد با پایان جنگ و ریزش بازار تنگستن بسته شد. این معدن در آستانه جنگ جهانی دوم و سپس در زمان جنگ کره و ویتنام نیز دوباره جان گرفت، تا اینکه در سال ۱۹۹۰، درست یک سال پس از سقوط دیوار برلین، برای همیشه به تعطیلی کشیده شد و آب، همه چیز را پوشاند.
حالا پس از ۳۵ سال، تب تازه تنگستن و عطش جهانی برای تأمین مواد معدنی حیاتی باعث شده تونلهای زیرزمینی آبگرفته این معدن بار دیگر به مدار تولید برگردند. کوین پالاس، مدیر اجرایی شرکت مالک معدن، معتقد است که همین فشار جهانی میتواند به سود دلفین تمام شود. او میگوید از ژانویه سال گذشته، تلفنها مدام به صدا درآمده و دیگر قطع نشده است. امروز این معدن هر ماه ۶ کانتینر از کنسانتره خاکستری تنگستن را روانه بازار میکند که هر کانتینر با قیمتهای فعلی حدود ۲ میلیون دلار ارزش دارد.
با وجود این هیجان تازه، مسیر بازگشت دلفین آسان نبوده و دو دهه مطالعه امکانسنجی، فروش سهام و نبردهای مالی فرسایشی را پشت سر گذاشته است. استخراج تنگستن در غرب سالها یک کسبوکار زیانده بوده و سه شرکت بزرگ استرالیایی فعال در این حوزه، طی دهه گذشته بیش از ۳۵۰ میلیون دلار ضرر کردهاند، اما حالا و با تغییر معادلات جهانی، این صنعت نفس تازهای گرفته است. آمریکا و استرالیا نیز در اکتبر گذشته بیش از ۲ میلیارد دلار بودجه مشترک برای سرمایهگذاری در مواد معدنی حیاتی اختصاص دادهاند تا وابستگی خود به چین را کاهش دهند.
اگرچه کاربردهای نظامی تنگستن حالا در کانون توجه قرار گرفته، اما نزدیک به ۹۰ درصد مصرف جهانی آن به حوزههای غیرنظامی مانند پرههای توربین موتور جت و ژنراتورهای گازی تعلق دارد. با این حال، نقش آن در جنگ بیبدیل مانده است؛ چگالی و نقطه ذوب بالای این فلز باعث میشود پرتابهها بهراحتی از زرههای ضخیم عبور کنند و موشکها و گلولههای ضدتانک معمولاً هر کدام چند کیلوگرم از آن را در خود دارند. حالا جهان بار دیگر به خاطر این فلز راهبردی، وارد مرحله جدیدی از رقابت و کشمکش شده است.